મેના ન્યૂઝવાયર , નવી દિલ્હી: સોમવારે નવી દિલ્હીના એરપોર્ટ પર ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહ્યાનનું સ્વાગત કર્યું, જ્યારે બંને નેતાઓએ વાટાઘાટો કરી અને વેપાર, ઊર્જા, ટેકનોલોજી, માળખાગત સુવિધાઓ અને સુરક્ષા સહયોગને લગતા અનેક કરારો અને પહેલોની જાહેરાત કરી. ભારતીય અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ મુલાકાત ભારત-યુએઈ વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના સતત વિસ્તરણ પર ભાર મૂકે છે, બંને પક્ષોએ અધિકારીઓને તાજેતરના વર્ષોમાં શરૂ કરાયેલા કાર્યપ્રવાહને આગળ વધારવા અને પ્રવાસ દરમિયાન સંમત થયેલા નવા પ્રોજેક્ટ્સને વેગ આપવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
એક સંયુક્ત નિવેદનમાં, મોદી અને શેખ મોહમ્મદે દ્વિપક્ષીય સહયોગની સમીક્ષા કરી અને કહ્યું કે છેલ્લા દાયકામાં સંબંધો વધુ મજબૂત થયા છે. નિવેદનમાં 19 જાન્યુઆરીએ UAE નેતાની સત્તાવાર મુલાકાતનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો અને કહેવામાં આવ્યું હતું કે છેલ્લા 10 વર્ષમાં આ તેમની પાંચમી ભારત મુલાકાત હતી અને UAEના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે તેમની ત્રીજી સત્તાવાર મુલાકાત હતી. બંને નેતાઓએ અબુ ધાબીના ક્રાઉન પ્રિન્સ શેખ ખાલેદ બિન મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહ્યાન અને દુબઈના ક્રાઉન પ્રિન્સ શેખ હમદાન બિન મોહમ્મદ બિન રશીદ અલ મક્તૂમની તાજેતરની ભારત મુલાકાતોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
નેતાઓએ 2022 ના વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર પછી વેપાર અને આર્થિક સંબંધોમાં વૃદ્ધિનું સ્વાગત કર્યું, જેમાં નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં દ્વિપક્ષીય વેપાર $100 બિલિયન સુધી પહોંચ્યો. તેમણે 2032 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને બમણો કરીને $200 બિલિયન કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો, અને મધ્ય પૂર્વ, પશ્ચિમ એશિયા, આફ્રિકા અને યુરેશિયા ક્ષેત્રમાં MSME ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભારત માર્ટ, વર્ચ્યુઅલ ટ્રેડ કોરિડોર અને ભારત-આફ્રિકા સેતુ સહિતની પહેલોના ઝડપી અમલીકરણ માટે હાકલ કરી. ભારત અને UAE એ 2024 માં હસ્તાક્ષરિત તેમની દ્વિપક્ષીય રોકાણ સંધિની પણ નોંધ લીધી.
સંયુક્ત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બંને નેતાઓએ સપ્ટેમ્બર 2025માં રોકાણ પર 13મી ઉચ્ચ-સ્તરીય ટાસ્ક ફોર્સ અને ડિસેમ્બર 2025માં 16મી ભારત – યુએઈ સંયુક્ત કમિશન મીટિંગ અને 5મી વ્યૂહાત્મક સંવાદના પરિણામોને સમર્થન આપ્યું હતું. તેમણે ગુજરાતના ધોલેરામાં સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન માટે સંભવિત યુએઈ ભાગીદારી પર ચર્ચાનું સ્વાગત કર્યું અને ત્યાં પ્રસ્તાવિત વ્યૂહાત્મક માળખાગત સુવિધાઓની રૂપરેખા આપી, જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ, પાઇલટ તાલીમ શાળા, એક MRO સુવિધા, ગ્રીનફિલ્ડ પોર્ટ, એક સ્માર્ટ ટાઉનશીપ, રેલ્વે કનેક્ટિવિટી અને ઉર્જા માળખાગત સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે. ભારતે 2026માં લોન્ચ થનારા બીજા NIIF ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ પર વિચાર કરવા માટે UAE સોવરિન વેલ્થ ફંડ્સને પણ આમંત્રણ આપ્યું.
ઊર્જા, પરમાણુ અને માળખાગત સોદા
બંને પક્ષોએ ઉર્જા સહયોગ પર ભાર મૂક્યો અને 2028 થી શરૂ થતા વાર્ષિક 0.5 મિલિયન ટન ડિલિવરી માટે હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ અને ADNOC ગેસ વચ્ચે 10 વર્ષના લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ સપ્લાય કરારનું સ્વાગત કર્યું. અલગથી, ભારત અને UAE નાગરિક પરમાણુ સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા સંમત થયા, જેમાં ભારતના સસ્ટેનેબલ હાર્નેસિંગ એન્ડ એડવાન્સમેન્ટ ઓફ ન્યુક્લિયર એનર્જી ફોર ટ્રાન્સફોર્મિંગ ઇન્ડિયા (SHANTI) એક્ટ 2025 દ્વારા સર્જાયેલી તકોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો. પરિણામોમાં મોટા રિએક્ટર અને નાના મોડ્યુલર રિએક્ટર સહિત અદ્યતન પરમાણુ તકનીકોમાં ભાગીદારી વિકસાવવાની યોજનાઓ, તેમજ અદ્યતન રિએક્ટર સિસ્ટમ્સ, પ્લાન્ટ કામગીરી અને જાળવણી અને પરમાણુ સલામતીમાં સહયોગનો સમાવેશ થાય છે.
વાટાઘાટો પછી જારી કરાયેલા પરિણામોની યાદીમાં ગુજરાત સરકાર અને યુએઈના રોકાણ મંત્રાલય વચ્ચે ધોલેરાના વિકાસ માટે રોકાણ સહયોગ પરના ઉદ્દેશ પત્રનો સમાવેશ થાય છે. ભારતના IN-SPACE અને UAE સ્પેસ એજન્સી વચ્ચે અવકાશ ઉદ્યોગ વિકાસ અને વાણિજ્યિક સહયોગને સક્ષમ બનાવવા માટે સંયુક્ત પહેલ માટે બીજા ઉદ્દેશ પત્ર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં લોન્ચ કોમ્પ્લેક્સ, ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી ઝોન, અવકાશ સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે ઇન્ક્યુબેશન અને પ્રવેગક, તાલીમ સંસ્થાઓ અને વિનિમય કાર્યક્રમોનો સમાવેશ થાય છે. વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણ ભાગીદારી પર એક અલગ ઉદ્દેશ પત્રમાં માળખાગત કરાર અને વિસ્તૃત સહયોગ તરફ કામ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ઔદ્યોગિક સહયોગ, સંરક્ષણ નવીનતા અને અદ્યતન ટેકનોલોજી, તાલીમ અને સિદ્ધાંત, વિશેષ કામગીરી અને આંતરસંચાલનક્ષમતા, સાયબરસ્પેસ અને આતંકવાદ વિરોધીનો સમાવેશ થાય છે.
આ પરિણામોમાં ભારતની C-DAC અને UAE ટેકનોલોજી કંપની G-42 વચ્ચે AI ભારત મિશનના ભાગ રૂપે ભારતમાં સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ક્લસ્ટર સ્થાપિત કરવા માટે સૈદ્ધાંતિક કરારનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમાં સંશોધન, એપ્લિકેશન વિકાસ અને વાણિજ્યિક ઉપયોગ માટે ખાનગી અને જાહેર ક્ષેત્રોને સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. નેતાઓ ભારતમાં ડેટા સેન્ટર સ્થાપવામાં સહયોગ શોધવા માટે પણ સંમત થયા હતા. સંયુક્ત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે શેખ મોહમ્મદે ફેબ્રુઆરી 2026 માં ભારતમાં આયોજિત થનારા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ માટે સમર્થન વ્યક્ત કર્યું હતું, અને બંને પક્ષો પરસ્પર માન્યતા પ્રાપ્ત સાર્વભૌમત્વ વ્યવસ્થા હેઠળ "ડિજિટલ દૂતાવાસો" સ્થાપિત કરવા માટે સંમત થયા હતા.
સુરક્ષા, બહુપક્ષીય કાર્યસૂચિ અને લોકોના સંબંધો
સંયુક્ત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બંને નેતાઓએ સરહદપાર આતંકવાદ સહિત તમામ સ્વરૂપોમાં આતંકવાદની નિંદા કરી હતી અને આતંકવાદી ભંડોળનો સામનો કરવા અને મની લોન્ડરિંગ વિરોધી પ્રયાસોને મજબૂત બનાવવા માટે ફાઇનાન્સિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સના માળખામાં સહયોગ ચાલુ રાખવા સંમત થયા હતા. બંને પક્ષોએ સપ્ટેમ્બર 2023 માં દિલ્હીમાં G20 સમિટના હાંસિયામાં ભારત-મધ્ય પૂર્વ-યુરોપ આર્થિક કોરિડોરના પ્રારંભને યાદ કર્યો હતો, અને પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કર્યું હતું, જેમાં શાંતિ, સુરક્ષા અને સ્થિરતામાં સહિયારા હિતોને રેખાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. UAE એ 2026 માં ભારતના BRICS અધ્યક્ષપદ માટે સમર્થન આપ્યું હતું, અને ભારતે 2026 ના અંતમાં SDG 6 ના અમલીકરણને વેગ આપવા પર કેન્દ્રિત 2026 ના યુએન વોટર કોન્ફરન્સના UAE ના સહ-યજમાનપદને સમર્થન આપ્યું હતું.
આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સહયોગ ઉપરાંત, પરિણામોમાં નાણાં, સંસ્કૃતિ અને યુવા જોડાણમાં પગલાંનો સમાવેશ થાય છે. UAE અને ભારતે GIFT સિટીમાં DP વર્લ્ડ અને ફર્સ્ટ અબુ ધાબી બેંક શાખાઓની સ્થાપનાની નોંધ લીધી, જેમાં FAB ની શાખાનો હેતુ ભારતીય કોર્પોરેટ્સ અને રોકાણકારોને GCC અને MENA બજારોમાં તેના નેટવર્ક સાથે જોડવાનો હતો, અને DP વર્લ્ડ GIFT સિટીથી કાર્યરત થશે, જેમાં તેના વૈશ્વિક કામગીરી માટે જહાજો ભાડે લેવાનો પણ સમાવેશ થાય છે. ભારત અને UAE સૈદ્ધાંતિક રીતે અબુ ધાબીમાં "હાઉસ ઓફ ઈન્ડિયા" સ્થાપિત કરવા માટે સંમત થયા હતા, જેની કલ્પના ભારતીય કલા, વારસો અને પુરાતત્વના સંગ્રહાલય સહિત સાંસ્કૃતિક જગ્યા તરીકે કરવામાં આવશે, અને શૈક્ષણિક, સંશોધન અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે પારસ્પરિક પ્રતિનિધિમંડળો દ્વારા યુવા આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. સંયુક્ત નિવેદન અનુસાર, શેખ મોહમ્મદે સ્વાગત અને આતિથ્ય માટે મોદીનો આભાર માન્યો.
વેપાર ઊર્જા અને ટેક કરારો સાથે ભારત અને યુએઈના સંબંધો વધુ ગાઢ બને તેવી પોસ્ટ પ્રથમ આરબ સેન્ટીનેલ પર પ્રકાશિત થઈ.